Depozyt notarialny

Kiedy potrzebna jest ta czynność

Depozyt notarialny jest instytucją służącą zabezpieczeniu rozliczeń między stronami czynności notarialnej. Notariusz, w związku z czynnością dokonywaną w jego kancelarii, ma prawo przyjąć na przechowanie papiery wartościowe albo pieniądze w walucie polskiej lub obcej — w celu wydania ich osobie wskazanej przy złożeniu depozytu lub jej następcy prawnemu (art. 108 Prawa o notariacie). Pieniądze przyjęte do depozytu notariusz przechowuje na specjalnym koncie bankowym, prowadzonym odrębnie od rachunków kancelarii, a przyjęcie i wydanie depozytu dokumentuje protokołem. Niezależnie od tego notariusz przyjmuje na przechowanie wszelkiego rodzaju dokumenty, także w kopertach zamkniętych, oraz dane zapisane na informatycznym nośniku danych (art. 106 i art. 107 Prawa o notariacie).

Typowym zastosowaniem depozytu pieniężnego jest rozliczenie ceny przy sprzedaży nieruchomości. Kupujący wpłaca cenę na konto depozytowe kancelarii jeszcze przed podpisaniem aktu notarialnego, a notariusz wydaje środki sprzedającemu dopiero po spełnieniu warunków uzgodnionych przez strony — z reguły po zawarciu umowy sprzedaży, a niekiedy także po przedłożeniu określonych dokumentów. Sprzedający ma pewność, że środki na zapłatę ceny rzeczywiście istnieją i zostały zablokowane na jego rzecz, a kupujący — że pieniądze nie zostaną wydane, zanim nie nabędzie własności. Notariusz, jako osoba zaufania publicznego, pozostaje przy tym bezstronny i czuwa nad zabezpieczeniem praw i słusznych interesów obu stron (art. 80 § 2 Prawa o notariacie).

W praktyce depozyt notarialny wykorzystywany jest w szczególności, gdy:

• strony umowy sprzedaży nieruchomości chcą bezpiecznie rozliczyć cenę — środki trafiają do depozytu przed aktem, a wydawane są po jego podpisaniu,
• część ceny ma zostać wydana po spełnieniu dodatkowego warunku, na przykład po wydaniu nieruchomości albo po przedłożeniu zgody banku na wykreślenie hipoteki,
• z ceny sprzedaży ma zostać spłacony kredyt zabezpieczony hipoteką na zbywanej nieruchomości,
• strony chcą zdeponować dokumenty istotne dla planowanej czynności, na przykład do czasu spełnienia świadczenia przez drugą stronę,
• zabezpieczenia wymagają dane zapisane na informatycznym nośniku, przekazywane w związku z czynnością notarialną.

Jak przebiega czynność w kancelarii

Przyjęcie depozytu wymaga wcześniejszego uzgodnienia z kancelarią, ponieważ warunki wydania środków lub dokumentów muszą zostać precyzyjnie opisane w protokole. Z przyjęcia depozytu notariusz spisuje protokół w formie aktu notarialnego, w którym wymienia datę przyjęcia, ustala tożsamość osoby składającej oraz wskazuje datę mającego nastąpić wydania i osobę uprawnioną do odbioru depozytu. Wydanie depozytu następuje za pokwitowaniem. Przebieg czynności wygląda zazwyczaj następująco:

1. Kontakt z kancelarią i przedstawienie czynności, z którą depozyt ma być związany — depozyt pieniężny może być przyjęty wyłącznie w związku z czynnością dokonywaną w kancelarii; w tym celu można umówić termin.
2. Uzgodnienie warunków depozytu: kwoty lub przedmiotu depozytu, osoby uprawnionej do odbioru, terminu oraz przesłanek wydania, a także sposobu postępowania, gdyby warunki nie zostały spełnione (zwrot składającemu).
3. Przekazanie kancelarii dokumentów niezbędnych do przygotowania protokołu — ich wykaz znajduje się poniżej oraz na stronie Dokumenty.
4. Wpłata środków na specjalne konto bankowe kancelarii (przy depozycie pieniężnym) albo przekazanie dokumentów lub nośnika danych.
5. Spisanie i odczytanie protokołu przyjęcia depozytu, po uprzednim sprawdzeniu tożsamości składającego, oraz jego podpisanie.
6. Dokonanie czynności, z którą depozyt jest związany — na przykład zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości w formie aktu notarialnego.
7. Wydanie depozytu osobie uprawnionej po spełnieniu warunków określonych w protokole, za pokwitowaniem; przy depozycie pieniężnym środki przekazywane są przelewem na wskazany rachunek bankowy.

Wynagrodzenie notariusza za przyjęcie depozytu ustalane jest w granicach stawek maksymalnych określonych rozporządzeniem — zasady omówione są na stronie Taksa notarialna. Praktyczny przebieg samej umowy sprzedaży, z którą depozyt najczęściej się wiąże, opisuje wpis Jak przebiega podpisanie aktu notarialnego sprzedaży nieruchomości.

Podstawa prawna

Przyjmowanie na przechowanie regulują przepisy rozdziału 8 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. — Prawo o notariacie: przyjęcie dokumentów, także w kopertach zamkniętych, oraz informatycznego nośnika danych zabezpieczonego w sposób uniemożliwiający zapoznanie się z jego treścią (art. 106), protokół z przyjęcia dokumentu na przechowanie (art. 107) oraz przyjęcie papierów wartościowych i pieniędzy w walucie polskiej lub obcej w związku z czynnością dokonywaną w kancelarii, z obowiązkiem prowadzenia specjalnego konta bankowego (art. 108). Depozyt, podobnie jak inne czynności notarialne, objęty jest tajemnicą notarialną (art. 18 Prawa o notariacie).

Niniejszy opis ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani wykładni prawa. O tym, czy depozyt notarialny jest właściwym rozwiązaniem w konkretnej sprawie, decydują okoliczności danej czynności. Stan prawny: lipiec 2026.