Akty poświadczenia dziedziczenia

Kiedy potrzebna jest ta czynność

Po śmierci spadkodawcy spadkobiercy nabywają spadek z mocy prawa, jednak wobec osób trzecich — banków, sądów, urzędów czy kontrahentów — mogą wykazać swoje prawa co do zasady wyłącznie prawomocnym postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowanym aktem poświadczenia dziedziczenia (art. 1027 Kodeksu cywilnego). Akt poświadczenia dziedziczenia sporządzany przez notariusza jest więc równorzędną wobec drogi sądowej ścieżką formalnego potwierdzenia praw do spadku, uregulowaną w art. 95a–95p ustawy — Prawo o notariacie. W wielu sprawach niespornych pozwala on uzyskać dokument o tej samej mocy szybciej niż w postępowaniu przed sądem.

Czynność składa się z dwóch etapów. Najpierw notariusz spisuje protokół dziedziczenia przy udziale wszystkich osób zainteresowanych, a następnie — jeżeli nie ma wątpliwości co do kręgu spadkobierców i wysokości ich udziałów — sporządza akt poświadczenia dziedziczenia i niezwłocznie rejestruje go w Rejestrze Spadkowym prowadzonym przez Krajową Radę Notarialną. Z chwilą zarejestrowania akt wywołuje skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j Prawa o notariacie). Poświadczenie dziedziczenia jest dopuszczalne zarówno przy dziedziczeniu ustawowym, jak i testamentowym, z wyłączeniem dziedziczenia na podstawie testamentów szczególnych.

Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie jest możliwe w każdej sprawie. Notariusz odmówi dokonania czynności w szczególności, gdy:

• nie wszystkie osoby zainteresowane zgłaszają zgodne żądanie poświadczenia dziedziczenia — spór co do dziedziczenia może rozstrzygnąć wyłącznie sąd,
• w odniesieniu do tego samego spadku wydano już postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowano wcześniej akt poświadczenia dziedziczenia (art. 95e § 2 Prawa o notariacie),
• dziedziczenie następuje na podstawie testamentu szczególnego (art. 95a Prawa o notariacie),
• istnieją wątpliwości co do osoby spadkobiercy, wysokości udziałów w spadku albo osoby uprawnionej z zapisu windykacyjnego,
• spadek został otwarty przed dniem 1 lipca 1984 r. albo w sprawie brak jest jurysdykcji krajowej.

Jak przebiega czynność w kancelarii

Poświadczenie dziedziczenia wymaga jednoczesnej obecności wszystkich osób zainteresowanych: spadkobierców ustawowych, spadkobierców testamentowych oraz osób, na których rzecz spadkodawca uczynił zapisy windykacyjne. Przed wyznaczeniem terminu kancelaria ustala krąg tych osób oraz komplet wymaganych dokumentów — ich wykaz znajduje się poniżej oraz na stronie Dokumenty. Zasady ustalania wynagrodzenia notariusza opisuje strona Taksa notarialna. Termin czynności można uzgodnić za pośrednictwem strony Kontakt.

1. Kontakt z kancelarią, ustalenie kręgu osób zainteresowanych oraz skompletowanie dokumentów, w szczególności odpisów aktów stanu cywilnego i ewentualnych testamentów spadkodawcy.
2. Jeżeli od otwarcia spadku nie upłynęło sześć miesięcy — zamieszczenie w protokole dziedziczenia oświadczeń o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku (art. 95c § 3 Prawa o notariacie w zw. z art. 1015 Kodeksu cywilnego), chyba że oświadczenia te zostały złożone wcześniej.
3. Gdy spadkodawca pozostawił testament — otwarcie i ogłoszenie testamentu, z czego notariusz sporządza protokół; istnienie testamentu notarialnego można zweryfikować w Notarialnym Rejestrze Testamentów (NORT), jeżeli został w nim zarejestrowany.
4. Spisanie protokołu dziedziczenia przy udziale wszystkich zainteresowanych (art. 95b–95c Prawa o notariacie); uczestnicy składają zapewnienia spadkowe oraz oświadczenia dotyczące m.in. innych spadkobierców, testamentów i zapisów windykacyjnych — świadomi odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych oświadczeń.
5. Sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia, w którym notariusz wskazuje spadkobierców, tytuł ich powołania i wysokość udziałów w spadku, a w razie potrzeby także osoby uprawnione z zapisów windykacyjnych i przedmioty tych zapisów (art. 95f Prawa o notariacie).
6. Niezwłoczne zarejestrowanie aktu w Rejestrze Spadkowym (art. 95h Prawa o notariacie); z chwilą rejestracji akt wywołuje skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
7. Wydanie wypisów aktu osobom zainteresowanym; informacja o sporządzonym akcie trafia do właściwego urzędu skarbowego, a spadkobiercy samodzielnie dopełniają obowiązków wynikających z ustawy o podatku od spadków i darowizn — w przypadku najbliższej rodziny warunkiem zwolnienia jest zgłoszenie nabycia w terminie sześciu miesięcy od dnia zarejestrowania aktu (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia stanowi podstawę m.in. ujawnienia spadkobierców w księgach wieczystych, dokonania zmian w rejestrach oraz uzyskania dostępu do środków na rachunkach bankowych spadkodawcy. Zagadnienia związane ze sporządzaniem testamentów omawia podstrona Testamenty notarialne, a porównanie drogi notarialnej i sądowej zawiera wpis Akt poświadczenia dziedziczenia — dziedziczenie bez postępowania sądowego.

Podstawa prawna

Czynność jest uregulowana w art. 95a–95p ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. — Prawo o notariacie oraz w przepisach Kodeksu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku i ochronie spadkobiercy (art. 1025–1028 Kodeksu cywilnego). Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku (art. 95j Prawa o notariacie), a jego uchylenie może nastąpić wyłącznie w postępowaniu sądowym (art. 669¹ Kodeksu postępowania cywilnego).

Niniejszy materiał ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani wykładni prawa. Stan prawny: lipiec 2026.